Loading...

Vũ Quốc Ngữ dịch (VNTB) Hai mươi lăm năm trước đây, Liên Xô hùng mạnh cuối cùng đã bị ném vào đống tro của lịch sử mà không bao giờ quay trở lại. Chưa hết, sự sụp đổ của một trong những đế quốc hùng mạnh nhất trong lịch sử loài người, chúng ta thường quên, không bao giờ là một điều chắc chắn. Thật vậy, nhìn lại thời gian trước đó chỉ mười năm, tới năm 1981, rất ít người nhìn thấy trước sự sụp đổ của Liên Xô. Trong thực tế, khi đó nhiều dự đoán là Mỹ sẽ gặp khó khăn trong trong những năm tới. Ngay cả một cuộc khảo sát lướt qua về lịch sử từ thời đó mô tả một nước Mỹ vẫn đang đấu tranh để vượt qua tình trạng bất ổn sâu ăn sâu: Liên Xô dường như đã đang thắng thế gần như ở khắp mọi nơi, nền kinh tế Mỹ đang ở trong tình trạng hỗn độn, quốc gia này vẫn còn quay cuồng từ những vết sẹo của chiến tranh Việt Nam cũng như việc từ chức của một tổng thống đương nhiệm. Khó khăn liên tục đến với Mỹ mà dường như các cuộc khủng hoảng không bao giờ kết thúc, và có cảm giác như có một "khủng hoảng niềm tin."


Nhưng chúng ta đang hiện diện. Liên Xô không còn nữa. Khối hiệp ước Warsaw đã biến mất. Gorbachev đang làm quảng cáo cho Pizza Hut. Mỹ chiếm ưu thế rõ ràng trong một trong những cuộc thi ngoạn mục nhất về địa chính trị trong thời đại chúng ta mà không phải sử dụng sức mạnh hạt nhân, loại vũ khí có thể giết hàng tỷ người.

Và trong khi Mỹ hiện tại có thể giải mã mối đe dọa của Liên Xô trước đây và sự sụp đổ nhanh chóng tiếp theo của nó, một quốc gia khác và lãnh đạo của nó vẫn còn rất quan tâm đến sự sụp đổ của Liên Xô

Đế chế Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Thật vậy, người ta có một luận cứ thuyết phục rằng các nhà lãnh đạo của Bắc Kinh-chắc chắn đang làm việc cật lực để phát triển kinh tế và đối phó với chính sách xoay trục của Mỹ sang châu Á, sợ có kết cục giống như Liên Xô. Trong những chuyến đi của tôi khắp châu Á trong những năm qua cũng như ở bên lề các hội nghị và gặp gỡ cho tôi thấy có vẻ như sự sụp đổ của Liên Xô đã hối thúc quan chức Trung Quốc tìm cách tránh điều tồi tệ đó. Họ lo sợ sức mạnh mà họ nắm giữ hiện nay có thể bị cuốn trôi vào ngày mai- cùng với tham nhũng, chi tiêu quá mức cho quân đội, tê liệt chính trị, chia rẽ trong xã hội và những điều tồi tệ khác.

Vậy Tập Cận Bình và đảng Cộng sản Trung Quốc (CSTQ) nghĩ cái gì đã gây ra sự sụp đổ của Liên Xô? Và những gì họ có thể làm gì để ngăn chặn việc tương tự đối với chính họ?

Trong khi một đánh giá đầy đủ các tài liệu là quá lớn đối với một bài báo đơn thuần, thì có thể băt đầu bằng một bài báo đăng ở Diplomat vào năm 2012 của nhà nghiên A. Greer Meisels thuộc Center for the National Interest trước đây. Trong khi tranh luận ở Trung Quốc đã dấy lên sôi nổi trong bốn năm gần đây, Meisels đưa ra ba lý do có thể mà các học giả Trung Quốc xem như là nguyên nhân chính gây ra sự sụp đổ, và là các lĩnh vực quan trọng nhất để bàn luận:

Có phải đơn giản chỉ là lỗi của Gorbachev?

"Nhiều người ở Trung Quốc vào cuối những năm 1980 và đầu những năm 1990, và thậm chí cho đến ngày hôm nay, quy trách nhiệm làm Liên Xô sụp đổ cho một cá nhân duy nhất, Mikhail Gorbachev. Quan điểm này dường như nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ nhất từ cánh tả bảo thủ của Trung Quốc. Trong thời gian cao điểm mà Gorbachev nỗ lực cải cách, đã có những người cho rằng "trong nội bộ đảng CSTQ và trong phạm vi Trung Quốc, đấu tranh tư tưởng dữ dội được tiến hành chống lại chủ nghĩa xét lại của Gorbachev". Tất nhiên, kể từ cuộc Cách mạng năm 1949, nhãn “chủ nghĩa xét lại" gây nhiều sợ hãi. Thậm chí gần đây nhất là năm ngoái, trường phái tư tưởng "Đổ lỗi cho Người đàn ông" vẫn còn thịnh hành. Ngày 01/3/2011, Viện Khoa học xã hội Trung Quốc (CASS) phát hành một cuốn sách mới tiêu đề Chuẩn bị đối phó với nguy hiểm trong thời gian An toàn: Những hồi ức nhân dịp kỷ niệm 20 năm về sự sụp đổ của đảng Cộng sản Nga, đã kết luận rằng nguyên nhân gốc rễ của sự sụp đổ của Liên Xô không phải là do hệ thống xã hội chủ nghĩa Nga mà là sự tham nhũng của những người cộng sản Nga đứng đầu là Chủ tịch đương nhiệm Gorbachev.

"Những ảnh hưởng nghiêm trọng của nạn tham nhũng đang hiển hiện ở Trung Quốc ngày hôm nay, vì vậy không có gì ngạc nhiên khi Trung Cộng tiến hành chiến tranh chống lại kẻ thù khủng khiếp này."

Thuyết "Đổ lỗi cho hệ thống"

Trong khi các nền tảng cốt lõi của nền kinh tế và chính quyền của Trung Quốc hiện nay và Liên Xô cũ là rất khác nhau, người ta có thể nhìn thấy quan điểm của trường phái này rằng tái cơ cấu kinh tế là rất quan trọng cho Bắc Kinh ngày hôm nay:

"Một nhóm có tầm ảnh hưởng đứng thứ hai bao gồm nhiều cá nhân tự do hơn hoặc có đầu óc cải cách nhìn thấy hệ thống là nguyên nhân của sự sụp đổ- không phải là một lỗ hổng trong mô hình xã hội chủ nghĩa của chính nó, mà là ở cách nó đã được thực hiện ở Liên Xô. Những người này cho rằng nguyên nhân trong nước như tình trạng trì trệ kinh tế, quản lý yếu kém, chủ nghĩa giáo điều quá mức và chủ nghĩa quan liêu gây ra sự sụp đổ của Liên Xô. Những vấn đề này chắc chắn không chỉ là kết quả của chính sách thời Gorbachev, mà giống như căn bệnh ung thư đã di căn khắp Đông Âu và Liên Xô.

"Người ta có thể thấy tại sao "Đổ lỗi cho hệ thống " có sức hút đối với những đảng viên có tư tưởng cải cách ở Trung Quốc. Sau tất cả, nhiều cải cách của Đặng Tiểu Bình là một nỗ lực để chống lại loại tư duy trì trệ này. . ".

"Đổ lỗi cho Phương Tây"

Sự sụp đổ của Liên Xô chỉ đơn giản là lỗi của nước Mỹ? Một số người ở Trung Quốc nghĩ như vậy, và có thể giải thích nỗ lực của Bắc Kinh nhằm chống lại sự hiện diện của Mỹ ở châu Á:

"Trường phái Đổ lỗi cho phương Tây khác biệt với hai nhóm kia vì nó bị ảnh hưởng bởi sự sợ hãi đối với chính sách và ảnh hưởng của Hoa Kỳ trong khu vực. Trong thực tế, một trong mối quan ngại lớn nhất của trường phái này là Washington sẽ sử dụng quyền lực của mình để đẩy mạnh áp lực lên Trung Quốc đòi thay đổi chế độ. Nhiều bài báo đăng ở Nhân dân Nhật báo và Wen Wei Po ở Hồng Kông nói rằng đảng CSTQ lo sợ về ảnh hưởng ngày càng tăng của các cường quốc phương Tây "hung hăng" cũng như các dấu hiệu bên ngoài của sự chia rẽ của đảng... Những suy nghĩ ấy vẫn còn hiện diện và những lời lẽ công kích chống lại bá quyền Mỹ thường có trong nhiều bài báo tổng hợp ở Trung Quốc."

Trung Quốc không phải là Liên Xô (Nhưng quốc gia này nên lo lắng)

Nhìn thấy sự sụp đổ của Liên Xô từ quan điểm của Trung Quốc là rất quan trọng, đặc biệt là khi các nhà lãnh đạo Bắc Kinh tìm cách phục hồi năng lực kinh tế và chính trị trong nỗ lực để giữ quyền lực. Tuy nhiên, có vẻ như rõ ràng rằng những gì Trung Quốc đã phát triển như hiện nay là rất khác với thời điểm Liên Xô bước vào tan rã. Thị trường và các ngành công nghiệp của Bắc Kinh là một phần rất lớn của nền kinh tế và chuỗi cung ứng toàn cầu. Trung Quốc không phải giúp vô số các đồng minh và đối tác với vũ khí đắt tiền và các khoản trợ cấp vô tận. Và hơn hết là: Bắc Kinh không đọ sức với Hoa Kỳ trong việc tranh giành quyền lực và ảnh hưởng toàn cầu.

Nhưng cho dù có nhiều khác biệt, Bắc Kinh vẫn có lý do để lo lắng. Tăng trưởng kinh tế đã chậm lại đáng kể, hoặc có thể là không tồn tại. Trung Quốc có thể già nua trước khi nó phát triển thịnh vượng. Tại khu vực Đông Nam Á, những động thái của Trung Quốc trong khoảng một thập kỷ qua đã làm rung động khu vực, và các quốc gia xung quanh khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương đã lần lượt thách thức ý muốn của Bắc Kinh về quyền lực và ảnh hưởng lớn hơn.

Cuối cùng, nếu lịch sử cho chúng ta biết điều gì đó thì đólà hằng số duy nhất sẽ thay đổi. Có lẽ điều khôn ngoan là giới quan sát Hoa Kỳ và Châu Á nên cân nhắc tương lai khi nói đến Trung Quốc, bao gồm cả những gì hôm nay có vẻ như không thể tưởng tượng.

Harry Kazianis (@grecianformula) là nghiên cứu viên cao cấp về chính sách quốc phòng tại Center for the National Interest và nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Chính sách Trung Quốc và cũng là nghiên cứu viên về an ninh quốc gia Potomac Foundation. Ông là cựu biên tập viên của The National Interest và cựu tổng biên tập của tờ The Diplomat. 

Nguồn:  Harry J. Kazianis
The National Interest, ngày 11/3/2016

Post a Comment

loading...

MEDIA

[Video][video][#e74c3c]

Sự Kiện Nóng

[Trịnh Xuân Thanh][fbig1][#e74c3c]

KHÔNG BỎ LỠ

Powered by Blogger.